أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

173

قانون ( فارسى )

طين المغره ( گل چسبناك ) : گلى است شناخته شده . گزينش : بهترينش آن است كه بسيار سرخ و بىشائبه است و از بغداد مىآورند . خاصيت : به عقيدهء پولس در قبوضيت و خشكانيدن از گل مهرزده بهتر است . قرحه : زخمها را بهم آورد . اندامان دفعى : كرم‌كش است و محلولش را بعد از تخم نيمبرشت سركشند شكم را بند آرد . طين الأرضين المزروعه ( گل كشتزارها ) : ديسقوريدوس گويد : كليهء گلهايى كه به منظور دارويى استعمال مىشوند عموما كنش گيرندگى ، نرمىبخشى ، سرد كردن ، چسبناكى را دارند . و هريك از آنها داراى ويژگيهايى است كه در ساير گلها موجود نيست . گل كشتزاران كه به منظور دارويى به كار برده مىشود دو نوع است سفيد و خاكسترىرنگ . خاكسترىرنگ از سفيد نرم‌تر و بهتر است . و اگر آن را بر پارچه‌اى مسين بسائيم چركى بدست آيد كه همرنگ ريحان است . گل كشتزارى را همانند سفيداب شستشو دهند و دستورش به قرار زير است : شب هنگام چندين دفعه آب بر آن ريزند تا آب صاف پس دهد و فرداى آن شب در آفتاب مىگذارند و از تابش گرم مىشود . مدت ده روز اين عمل را تكرار مىكنند و بعد از آن در آفتاب آن را مىسايند و از آن قرصها مىسازند و چون دارويى به كار مىبرند . خاصيت : چنان كه گويند : تا اندازه‌اى قبوضيت دارد و سردكننده و كمى نرمىبخش است . زخم و قرحه : قرحه‌ها را پرگوشت كند . و زخمهاى تازه را جوش دهد . طين ساماعى ( گل سرشور ) : ديسقوريدوس گويد : گلى است كه به سنگ مىماند . زرگران در صيقل دادن و هموار كردن به كار مىبرند . آن هم مانند گل كشتزارى سفيد و خاكسترى دارد . خاكسترى رنگش نازك و ورقى مىباشد و به اشكال گوناگون ديده مىشود . و هرآنچه بسيار سفيد است بسيار زودشكن و ترد است و همين‌كه خيس شد بىدرنگ حل مىشود . در گرمابه اين گل را بجاى اشنان و نطرون بر بدن مالند . خاصيت : گيرنده ، خشكاننده و سردىبخش است . گزينش : از نوع اولى هرچه سفيدتر باشد بهتر است و از نوع خاكسترىرنگ هرچه مايل به سفيدى بيشتر باشد بهتر است . آرايش : تن را صفا دهد و زيبا كند و رخساره را صيقل دهد . سر : حواس را پرمايه‌تر مىنمايد . « 1 » چشم : همراه شير در چشم چكانند علاج سفيدى و جوشهاى چشم است . اندامان غذا : نوشيدن محلولش درد معده را تسكين دهد . اندامان راننده : چنين پندارند كه اگر زن باردار بر شكم بندد از بچه انداختن نجات يابد و اگر در هنگام زايش بر شكم گذارد ولادت آسان شود و زود انجام مىپذيرد . طريقوليون : ديسقوريدوس گويد : گياهى است در كرانه‌هاى دريا رويد و مدّ دريا بدان مىرسد . رويشش در آب نيست و از گياهان آبزى بشمار نمىآيد . برگش به برگ ( اطاطاليس ) شبيه اما از آن ستبرتر است .

--> ( 1 ) - يغلّظ الحواس ( متن )